Zaczyn · autoliza · garnek
Plan na trzy dni
Zakwas ma 6 lat

Bochenek chleba na zakwasie z ozdobnymi nacięciami na drewnianej desce
Blog
Przepisy · Marta i Michał

Chleb na zakwasie dla początkujących: nasz przepis krok po kroku

Chleb na zakwasie dla początkujących wymaga trzech rzeczy: aktywnego zakwasu, wagi i cierpliwości, bo sama praca przy cieście trwa kilkanaście minut, a reszta to czekanie. Nasz bochenek robimy z 500 g wody, 300 g zaczynu, 600 g mąki pszennej typ 650, 60 g mąki orkiszowej typ 650, 120 g mąki orkiszowej typ 1850, 40 g siemienia lnianego i 20 g soli. Zaczyn przygotowujemy dzień wcześniej, ciasto dojrzewa ok. 12 godzin w lodówce, a bochenek pieczemy godzinę w mocno nagrzanym garnku z pokrywką.

Zakwas

6 lat

żytni, nawodnienie 100 %

Plan

3 dni

kilkanaście minut pracy przy cieście, reszta to czekanie

Pieczenie

1 godz. w garnku

Jesteśmy Marta i Michał. Michał piecze chleb na zakwasie kilka razy w tygodniu. Pokazaliśmy go w rolce na Instagramie (listopad 2025), ale od tamtej pory przepis się zmienił. Byliśmy w restauracji Bottiglieria 1881 w Krakowie i zakochaliśmy się w smaku tamtejszego chleba. W książce Przemka Klimy, szefa kuchni tej restauracji, jest przepis na ten chleb. Trochę go zmodyfikowaliśmy i tak powstała wersja, którą opisujemy poniżej jako nasz przepis na chleb na zakwasie dla początkujących.

W skrócie

  • Zaczyn: robimy go wieczorem dzień wcześniej z naszego zakwasu żytniego, wody i mąki; przed użyciem sprawdzamy, czy pływa na powierzchni wody.
  • Ciasto: 1 godzina autolizy, potem sól, wzmacnianie metodą stretch and fold (3 razy, co 30 minut) i wyrastanie do podwojenia objętości.
  • Lodówka: uformowany bochenek leży w niej minimum 8 godzin, najlepiej ok. 12.
  • Pieczenie: garnek nagrzewamy ok. godziny, wkładamy bochenek nienacięty, nacinamy po 10 minutach, pieczemy łącznie godzinę; krojenie dopiero po 1,5 godziny.
  • Sprzęt: waga, miska, ściereczka, koszyk do garowania (może być miska lub keksówka) i żeliwny garnek lub brytfanna z pokrywką.

Co zmieniliśmy w przepisie od czasu rolki: chleb jak z Bottiglierii 1881

W rolce był prostszy przepis na chleb na zakwasie. Zmieniliśmy go na zbliżony do chleba z Bottiglierii 1881, który tak nam zasmakował, że sięgnęliśmy po przepis z książki Fun dining Przemka Klimy. Dopasowaliśmy go do siebie, a różnice widać w tabeli.

Rolka a teraz

SkładnikRolka · listopad 2025Teraz
Zaczyn200 g300 g150 g wody, 150 g mąki pszennej, 30 g zakwasu
Mąki do ciasta600 g pszennej + 60 g żytniej600 g pszennej + 180 g orkiszu60 g typ 650 i 120 g typ 1850
Dodatkibrak40 g siemienianamoczonego w 50 g wody
Sól18 g20 g
Woda do ciasta500 g500 gbez zmian
SkładnikRolka (listopad 2025)Teraz
Zaczyn200 g (100 g wody, 100 g mąki pszennej, ok. 30 g zakwasu)300 g (150 g wody, 150 g mąki pszennej, 30 g zakwasu)
Mąki do ciasta600 g pszennej typ 650 + 60 g żytniej typ 2000600 g pszennej typ 650 + 60 g orkiszowej typ 650 + 120 g orkiszowej typ 1850
Dodatkibrak40 g siemienia lnianego namoczonego w 50 g wody
Sól18 g20 g
Woda do ciasta500 g500 g

Zmieniło się też pieczenie: bochenek wkładamy do piekarnika nienacięty, a nacinamy go dopiero po 10 minutach. Opisujemy to niżej. Sam zakwas został ten sam, żytni, ma już 6 lat.

Czego potrzebujesz do chleba na zakwasie dla początkujących

Sprzęt

Waga kuchennawszystko w gramach
Duża miska i ściereczkana czas autolizy
Hak do ciastau nas Kenwood Chef XL
Koszyk do garowaniaalbo miska, keksówka
Garnek z pokrywkążeliwna brytfanna 33 cm
  • Waga kuchenna. Wszystko ważymy w gramach, od wody po sól.
  • Duża miska i ściereczka. Ciasto przykrywamy ściereczką na czas autolizy.
  • Hak do ciasta w robocie. W rolce mieszamy nim mąkę z wodą; u nas robi to Kenwood Chef XL, o którym piszemy w tekście o sprzętach kuchennych. Hakiem tylko mieszamy ciasto, wszystko inne robimy ręcznie.
  • Koszyk do garowania. Jeśli go nie masz, wystarczy dowolna miska lub keksówka wyłożona ściereczką i obficie posypana mąką.
  • Garnek z pokrywką. My pieczemy w beżowej żeliwnej brytfannie Le Creuset o długości 31 cm. Kupiliśmy ją sami, to nie jest współpraca.

Składniki na chleb na zakwasie z orkiszem i siemieniem

Przepis w liczbach · długość paska = gramy

Dzień wcześniej, wieczór

Zaczyn

Woda150 g
Mąka pszenna typ 650150 g
Aktywny zakwas30 g

wychodzi 330 g, do ciasta bierzemy 300 g

Dzień 2, rano

Ciasto

nawodnienie ok. 75 %
Woda500 g
Zaczyn300 g
Mąka pszenna typ 650600 g
Mąka orkiszowa typ 65060 g
Mąka orkiszowa typ 1850120 g
Siemię lniane (w 50 g wody)40 g
Sól20 g

Razem1690 g ciasta (z wodą do siemienia)

Najpierw zaczyn, który robimy dzień wcześniej wieczorem:

Zaczyn (dzień wcześniej)Ilość
Woda150 g
Mąka pszenna typ 650150 g
Aktywny zakwas30 g

Potem ciasto:

CiastoIlość
Woda500 g
Zaczyn300 g
Mąka pszenna typ 650600 g
Mąka orkiszowa typ 65060 g
Mąka orkiszowa typ 1850120 g
Siemię lniane (namoczone w 50 g wody)40 g
Sól20 g
Razem1690 g ciasta (z wodą do siemienia), czyli jeden bochenek

Zaczyn wychodzi 330 g, a do ciasta bierzemy 300 g. Nawodnienie ciasta to według naszych wyliczeń ok. 75 % (woda z zaczynem i z namaczania siemienia, do mąki z zaczynem; 30 g zakwasu pomijamy). Nadwyżkę ok. 30 g wyrzucamy, bo zawsze mamy zapas zakwasu w lodówce.

Składniki na chleb na zakwasie dla początkujących na marmurowym blacie od góry: paczki mąki, stalowa miska, pojemnik i dwie metalowe miseczki
Mąki, miska i naczynia do odważania.

Chleb na zakwasie dla początkujących: plan na trzy dni

Praca przy chlebie na zakwasie dla początkujących jest krótka, ale rozłożona w czasie. U nas wygląda to tak:

Plan na trzy dni

Dzień 1

wieczór

robimy zaczyn

zostawiamy na noc

Dzień 2

rano

mieszamy ciasto, autoliza 1 godz.

sól, wzmacnianie, wyrastanie 3 do 10 godz.

formowanie, potem lodówka min. 8 godz.

Dzień 3

pieczemy

garnek nagrzewamy ok. 1 godz.

pieczemy 1 godz.

czekamy 1,5 godz. przed krojeniem

  • Dzień 1, wieczór: robimy zaczyn i zostawiamy go na noc.
  • Dzień 2, rano: mieszamy ciasto, godzina autolizy, sól, wzmacnianie, wyrastanie (od 3 do 10 godzin), formowanie.
  • Dzień 2, wieczór, do dnia 3: bochenek leży w lodówce, minimum 8 godzin, najlepiej ok. 12.
  • Dzień 3: nagrzewamy garnek ok. godzinę, pieczemy godzinę i czekamy 1,5 godziny, zanim pokroimy.

Zaczyn: najważniejszy gracz

Zaczyn to część zakwasu, którą dokarmiamy mąką i wodą, żeby była aktywna w dniu pieczenia. Wieczorem mieszamy 150 g wody, 150 g mąki pszennej typ 650 i 30 g aktywnego zakwasu. Nasz zakwas jest żytni, o nawodnieniu 100 %, i ma już 6 lat. W tym tekście nie opisujemy zakładania zakwasu od zera. Dokarmiamy go raz na kilka dni: odlewamy część (discard), dodajemy 50 g wody i 50 g mąki żytniej.

Rano wlewamy do miski 500 g wody, dodajemy zaczyn i sprawdzamy, czy pływa na powierzchni. Jeśli opada, może nie być gotowy albo został zrobiony ze zbyt słabego zakwasu. W takim razie lepiej poczekać, niż piec z niego chleb.

Test zaczynu

pływa: gotowy

można wlać do ciasta

opada: jeszcze nie

może nie być gotowy albo zakwas jest za słaby. Lepiej poczekać

Zaczyn wlewany do wody w stalowej misce i pływający na jej powierzchni
Zaczyn pływa na powierzchni wody, czyli jest gotowy.

Ciasto: autoliza i wzmacnianie

Do wody z zaczynem dodajemy obie mąki orkiszowe i pszenną i mieszamy do jednolitej masy. W rolce robimy to hakiem do ciasta. Potem przykrywamy miskę ściereczką i zostawiamy na godzinę. To autoliza: mąka ma czas, żeby wchłonąć wodę, zanim dodamy sól.

Siemię lniane (40 g) moczymy w 50 g wody podczas autolizy, czyli przez godzinę. Po godzinie autolizy dodajemy do ciasta 20 g soli i siemię i dokładnie mieszamy. Siemię po godzinie pęcznieje i wrzucamy je do ciasta całe.

Ciasto odpoczywa jeszcze 15 minut, a potem je wzmacniamy metodą stretch and fold: mokrą ręką rozciągamy kawałek ciasta i zakładamy go na środek, obracając miskę. Powtarzamy to 3 razy, co 30 minut. Foldy robimy ręcznie. Mokra ręka jest ważna, bo ciasto nie klei się wtedy do skóry.

Potem zostawiamy ciasto do wyrośnięcia. Czas zależy od temperatury w kuchni, więc nie patrzymy na zegarek, tylko na ciasto: gdy podwoi objętość, jest gotowe do zimnej fermentacji. Zajmuje to od 3 do nawet 10 godzin.

Ciasto: co po kolei

  1. 11 godz.autolizamąka + woda + zaczyn, przykryte
  2. 2+ sól, siemięmieszamysiemię 40 g moczone w 50 g wody
  3. 315 minodpoczynek
  4. 43× co 30 minstretch and foldmokra ręka, obracamy miskę
  5. 53 do 10 godz.wyrastaniedo podwojenia objętości

Formowanie i noc w lodówce

  1. Oprósz blat mąką i wyłóż na niego wyrośnięte ciasto.
  2. Delikatnie rozciągnij je, podobnie jak pizzę, złóż w kopertę i zroluj w swoją stronę.
  3. Obróć ciasto o 90°, ponownie rozciągnij i zawiń.
  4. Włóż uformowany bochenek do koszyka do garowania. Zamiast koszyka może być miska lub keksówka wyłożona ściereczką i obficie posypana mąką.
  5. „Zaszyj” bochenek w koszyku: zakładaj na siebie części ciasta naprzemiennie z góry i z dołu.
  6. Wstaw koszyk do lodówki na minimum 8 godzin. Najlepsze efekty mamy po ok. 12 godzinach.

Pieczenie chleba na zakwasie w garnku

Garnek nagrzewamy w piekarniku ok. godzinę przed pieczeniem. Bochenek wkładamy do niego nienacięty i pieczemy pod pokrywką. Piekarnik ustawiamy na 230 °C, w trybie góra-dół.

  1. Po 10 minutach otwieramy piekarnik i nacinamy bochenek. Jest to łatwiejsze niż na miękkim cieście.
  2. Zamykamy garnek pokrywką i pieczemy dalej. Po 25 minutach pod pokrywką ją zdejmujemy.
  3. Bez pokrywki pieczemy do łącznego czasu 1 godziny. Można w tym czasie spryskać bochenek wodą, ale nie musimy.
  4. Wyjmujemy chleb i czekamy 1,5 godziny, zanim go pokroimy.

Pokrywka pomaga uzyskać ikoniczną, bąbelkową skórkę.

Pieczenie w minutach

nienaciętypod pokrywkąbez pokrywkistygnie
0 minstart10 minnacinamy35 minzdejmujemy pokrywkę60 minwyjmujemy chleb150 minkroimy
230 °C, góra-dół garnek nagrzewamy w piekarniku ok. 1 godz. wcześniej

Najczęstsze kłopoty z chlebem na zakwasie dla początkujących

  • Zaczyn nie pływa. Nie jest jeszcze gotowy albo zakwas jest za słaby. Nie wrzucamy go do ciasta „na wiarę”.
  • Wyrastanie według zegarka. Czas zależy od temperatury w kuchni, więc wyrastanie liczymy do podwojenia objętości, a nie do konkretnej godziny.
  • Ciasto klei się do rąk. Przy wzmacnianiu moczymy rękę w wodzie.
  • Krojenie gorącego chleba. Czekamy 1,5 godziny po wyjęciu z piekarnika.
  • Nasze błędy z pierwszych bochenków. Foldowanie szło nam ciężko, bo nie wiedzieliśmy, że trzeba zmoczyć rękę, żeby ciasto się nie kleiło, i nie umieliśmy dobrze zacieśniać ciasta. Raz czy dwa zapomnieliśmy o soli i taki bochenek był niejadalny.

Jeśli to Twój pierwszy chleb na zakwasie dla początkujących, daj sobie kilka bochenków na naukę. Nam też nie wyszły od razu.

FAQ

Skąd wiem, że zaczyn jest gotowy do chleba na zakwasie dla początkujących?

Wlej wodę do miski, dodaj zaczyn i sprawdź, czy pływa na powierzchni. Jeśli opada, może nie być gotowy lub został przygotowany ze zbyt słabego zakwasu.

Czy do chleba na zakwasie potrzebny jest koszyk do garowania?

Nie. Jeśli go nie masz, wystarczy miska lub keksówka wyłożona ściereczką i obficie posypana mąką.

Ile wyrasta ciasto na chleb na zakwasie dla początkujących?

Do podwojenia objętości. Zależnie od temperatury w kuchni trwa to od 3 do nawet 10 godzin, więc patrz na ciasto, a nie na zegarek.

Jak długo bochenek ma leżeć w lodówce?

Minimum 8 godzin. Najlepsze efekty mamy po ok. 12 godzinach.

Czemu pieczecie chleb w garnku z pokrywką i nacinacie go dopiero po 10 minutach?

Pokrywka pomaga uzyskać ikoniczną, bąbelkową skórkę. Nacinamy po 10 minutach, bo jest to łatwiejsze niż na miękkim cieście. Opisujemy tylko ten sposób, bo to on jest u nas na co dzień.

5 sprzętów, bez których nie wyobrażamy sobie kuchni

Zacznij oszczędzać

Zamów fronty z Smartandi